Người Nhật Bản nổi tiếng với tuổi thọ cao và lối sống độc đáo, và một trong những điều khiến nhiều người tò mò là thói quen ngủ trên sàn nhà thay vì giường. Thói quen này không chỉ là một nét văn hóa truyền thống mà còn mang lại nhiều lợi ích về sức khỏe, kinh tế và an toàn. Việc ngủ trên sàn nhà, thường là trên chiếu tatami với nệm futon, đã ăn sâu vào đời sống của người Nhật từ bao đời nay, thể hiện triết lý sống tối giản, gần gũi với thiên nhiên và thích nghi với môi trường sống đặc biệt của đất nước này.
Những Lý Do Văn Hóa và Lịch Sử Đằng Sau Thói Quen Ngủ Sàn
Tiết Kiệm Không Gian Sống
Một trong những lý do chính yếu giải thích tại sao người Nhật không ngủ trên giường là do vấn đề không gian sống. Diện tích nhà ở tại Nhật Bản, đặc biệt là ở các thành phố lớn, thường khá nhỏ hẹp. Việc sử dụng giường cố định sẽ chiếm một phần đáng kể không gian, làm giảm diện tích sinh hoạt chung. Thay vào đó, người Nhật ưa chuộng sử dụng futon, một loại nệm mỏng có thể gấp gọn và cất đi vào ban ngày. Điều này giúp giải phóng không gian, biến phòng ngủ thành phòng khách, phòng ăn hoặc khu vui chơi cho trẻ em một cách dễ dàng. Tư duy tối giản này không chỉ giúp tiết kiệm diện tích mà còn phù hợp với triết lý sống của người Nhật, đề cao sự gọn gàng, ngăn nắp và đa năng.
Văn Hóa Tatami và Futon
“Văn hóa sàn” hoặc “Văn hóa Tatami” đã có từ lâu đời tại Nhật Bản. Chiếu tatami được làm từ rơm khô đan ép chặt, mang lại độ đàn hồi và cảm giác êm ái. Futon thường được trải trên chiếu tatami để tạo sự thoải mái và ấm áp. Một bộ futon hoàn chỉnh bao gồm shikibuton (nệm lót), kakebuton (chăn bông) và makura (gối). Gối thường được làm từ vỏ kiều mạch, mang lại sự thông thoáng và hỗ trợ tốt cho cổ. Vào ban ngày, futon được cất gọn trong tủ, giúp căn phòng trở nên rộng rãi và đa năng.
An Toàn Trong Động Đất
Nhật Bản là một quốc gia nằm trong vùng có hoạt động địa chấn mạnh, thường xuyên phải hứng chịu động đất. Việc ngủ trên sàn nhà được xem là một biện pháp phòng ngừa để giảm thiểu rủi ro trong trường hợp xảy ra động đất. Khi có động đất, người ngủ trên sàn có thể cảm nhận được rung chấn nhanh hơn và dễ dàng di chuyển đến nơi an toàn hơn. Ngủ trên sàn cũng tránh được nguy cơ bị lăn khỏi giường hoặc va đập vào các vật dụng xung quanh. Ngoài ra, việc không có giường giúp cho việc thoát hiểm trở nên dễ dàng hơn trong tình huống khẩn cấp.
Thói Quen Truyền Thống Từ Thời Edo
Thói quen ngủ trên sàn nhà của người Nhật đã có từ thời Edo (1603-1868) và được truyền từ đời này sang đời khác. Trong thời kỳ này, do điều kiện kinh tế còn khó khăn và không gian sống hạn chế, việc sử dụng giường không phổ biến. Thay vào đó, người dân thường ngủ trên chiếu hoặc nệm trải trực tiếp trên sàn nhà. Dần dần, thói quen này trở thành một phần của văn hóa Nhật Bản và được duy trì cho đến ngày nay. Mặc dù cuộc sống hiện đại đã mang lại nhiều tiện nghi, nhiều gia đình Nhật vẫn giữ truyền thống ngủ trên sàn như một cách để trân trọng quá khứ và duy trì bản sắc văn hóa.
Lợi Ích Sức Khỏe Khi Ngủ Trên Sàn
Hỗ Trợ Cột Sống và Giảm Đau Lưng
Ngủ trên sàn nhà với một tấm nệm phù hợp có thể mang lại nhiều lợi ích cho cột sống và giúp giảm đau lưng. Bề mặt cứng hơn của sàn nhà giúp giữ cho cột sống thẳng hàng, ngăn ngừa tình trạng cong vẹo cột sống. Điều này đặc biệt quan trọng đối với những người có vấn đề về lưng hoặc thường xuyên bị đau lưng. Trong khi đó, giường nệm mềm có thể bị lún theo thời gian, khiến cột sống bị cong và gây ra đau lưng. Các chuyên gia y tế thậm chí còn khuyên nên đặt ván ép dưới nệm nếu nó quá mềm.
Cải Thiện Tư Thế
Việc ngủ trên sàn nhà có thể giúp cải thiện tư thế tổng thể. Khi cột sống được hỗ trợ đúng cách trong khi ngủ, bạn sẽ dễ dàng giữ lưng thẳng trong các hoạt động hàng ngày. Ngủ sai tư thế trên giường nệm mềm có thể làm thay đổi hình dáng cột sống và dẫn đến dáng đi bị gù hoặc còng lưng. Ngủ trên sàn giúp ngăn ngừa tình trạng này và giữ cho cột sống luôn ở trạng thái tự nhiên.
Tăng Cường Lưu Thông Máu
Ngủ trên sàn nhà có thể giúp tăng cường lưu thông máu. Khi nằm trên bề mặt phẳng, trọng lượng cơ thể được phân bổ đều, giảm áp lực lên các bộ phận khác nhau. Điều này giúp máu lưu thông dễ dàng hơn và ngăn ngừa tình trạng tê bì, ngứa ran do lưu thông máu kém. Nằm cuộn tròn hoặc nằm sấp trên giường nệm mềm có thể cản trở lưu thông máu và gây ra các vấn đề về tim mạch.
Dễ Dàng Thức Dậy Hơn
Một số người Nhật tin rằng ngủ trên sàn nhà giúp họ dễ dàng thức dậy hơn. Nệm êm ái có thể khiến bạn ngủ sâu hơn, khó cưỡng lại cảm giác muốn ngủ nướng. Trong khi đó, ngủ trên sàn nhà với nệm futon vừa đủ thoải mái giúp bạn có giấc ngủ chất lượng và dễ dàng thức dậy đúng giờ, tràn đầy năng lượng.
Giảm Dị Ứng
Sàn nhà thường ít bụi bẩn hơn so với giường và không có nhiều nơi cho bọ chét hoặc các tác nhân gây dị ứng khác ẩn náu. Điều này có thể giúp những người bị dị ứng ngủ dễ dàng hơn và tránh các vấn đề về hô hấp.
Những Lưu Ý Khi Ngủ Sàn
Chọn Nệm Futon Phù Hợp
Để có giấc ngủ ngon và thoải mái trên sàn nhà, việc lựa chọn nệm futon phù hợp là rất quan trọng. Nệm futon nên có độ dày vừa phải, khoảng 5-10 cm, để đảm bảo sự thoải mái và hỗ trợ cột sống. Nên chọn nệm được làm từ chất liệu tự nhiên, thoáng khí như bông cotton, lụa hoặc sợi tự nhiên. Ngoài ra, cần chú ý đến kích thước của nệm để phù hợp với không gian phòng ngủ.
Đảm Bảo Vệ Sinh Sạch Sẽ
Để tránh bụi bẩn và ẩm mốc, cần thường xuyên vệ sinh nệm futon và chiếu tatami. Nên phơi nệm dưới ánh nắng mặt trời để khử trùng và loại bỏ ẩm. Có thể sử dụng máy hút bụi để làm sạch chiếu tatami. Ngoài ra, cần giữ cho sàn nhà luôn sạch sẽ và khô thoáng.
Cẩn Trọng Với Người Lớn Tuổi và Người Có Vấn Đề Về Sức Khỏe
Ngủ trên sàn nhà có thể không phù hợp với tất cả mọi người. Người lớn tuổi, người khuyết tật hoặc những người có vấn đề về xương khớp có thể gặp khó khăn khi nằm xuống và đứng dậy từ sàn nhà. Trong trường hợp này, nên tham khảo ý kiến của bác sĩ trước khi quyết định chuyển sang ngủ trên sàn.
Điều Chỉnh Dần Dần
Nếu bạn chưa quen với việc ngủ trên sàn nhà, hãy bắt đầu từ từ để cơ thể có thời gian thích nghi. Bạn có thể bắt đầu bằng cách ngủ trên sàn một vài đêm mỗi tuần và tăng dần tần suất. Ngoài ra, có thể sử dụng thêm chăn hoặc đệm mỏng để tăng thêm sự thoải mái.
